Με μια ματιά
  • Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ παραμένει 24% κατά τον έλεγχο της 21/09/2026.
  • Η απαλλαγή ιατρικής περίθαλψης βρίσκεται σήμερα στο άρθρο 27 παρ. 1 περ. ε΄ ν. 5144/2024.
  • Εξετάζονται τόσο η επαγγελματική ιδιότητα όσο και ο θεραπευτικός, προληπτικός ή διαγνωστικός σκοπός.
  • Αισθητική πράξη δεν είναι αυτομάτως φορολογητέα ή απαλλασσόμενη: κρίνεται ο πραγματικός σκοπός και η τεκμηρίωση.
  • Σε μικτή δραστηριότητα γίνεται πρώτα άμεση κατανομή εισροών και pro-rata μόνο για πραγματικά κοινές εισροές.

1. Τι προβλέπει το ισχύον άρθρο 27

Ο Κώδικας ΦΠΑ, ν. 5144/2024, απαλλάσσει στο άρθρο 27 παρ. 1 περ. ε΄ την παροχή υπηρεσιών ιατρικής περίθαλψης στο πλαίσιο άσκησης ιατρικών και παραϊατρικών επαγγελμάτων, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις. Παλαιότερα άρθρα και εγκύκλιοι μπορεί να παραπέμπουν στο πρώην άρθρο 22 ν. 2859/2000· αυτή είναι η παλιά αρίθμηση και δεν πρέπει να εμφανίζεται ως η σημερινή διάταξη.

2. Γιατί δεν αρκεί η ιδιότητα του ιατρού

Η ΔΕΕ έχει κρίνει ότι ο σκοπός της υπηρεσίας είναι καθοριστικός. Το ότι μια πράξη απαιτεί ιατρικές γνώσεις ή παρέχεται από ιατρό δεν την καθιστά μόνο του «ιατρική περίθαλψη» για την απαλλαγή. Πρέπει να αξιολογηθεί αν ο κύριος σκοπός είναι προστασία, διατήρηση ή αποκατάσταση της υγείας.

3. Η έννοια του θεραπευτικού σκοπού

Ο θεραπευτικός σκοπός δεν περιορίζεται στη θεραπεία ήδη διαγνωσμένης νόσου. Μπορεί να καλύπτει πρόληψη, διάγνωση, παρακολούθηση και αποκατάσταση, όταν η υπηρεσία αποβλέπει πραγματικά στην υγεία συγκεκριμένου προσώπου. Η τεκμηρίωση πρέπει να είναι ουσιαστική, χωρίς να διαβιβάζονται σε φορολογικά συστήματα περιττά δεδομένα υγείας.

4. Διάγνωση, πρόληψη, περίθαλψη και θεραπεία

Κλινική εξέταση, διάγνωση, θεραπευτική παρέμβαση και ιατρικά αναγκαία παρακολούθηση είναι κατά κανόνα στον πυρήνα της απαλλαγής, εφόσον παρέχονται στο πλαίσιο του αναγνωρισμένου επαγγέλματος. Το ποιος πληρώνει — ασθενής, κλινική ή φορέας — δεν αλλάζει από μόνο του τον σκοπό, αλλά η σύμβαση και το πραγματικό αντικείμενο παραμένουν κρίσιμα.

5. Αισθητικές ιατρικές πράξεις

Η απόφαση PFC Clinic του ΔΕΕ ξεχωρίζει επεμβάσεις που υπηρετούν διάγνωση, θεραπεία ή αποκατάσταση της υγείας από πράξεις με καθαρά κοσμητικό σκοπό. Δεν αρκεί η ονομασία της πράξης. Για παράδειγμα, ίδια τεχνική μπορεί σε ένα περιστατικό να αποκαθιστά λειτουργική ή παθολογική βλάβη και σε άλλο να έχει αποκλειστικά αισθητικό στόχο.

Παγίδα

Μην εφαρμόζετε έναν κανόνα «όλες οι αισθητικές πράξεις 24%» ή «ό,τι κάνει γιατρός απαλλάσσεται». Χρειάζεται φάκελος και κρίση ανά πραγματικό σκοπό.

6. Αποκαταστατικές πράξεις

Πράξεις μετά από τραυματισμό, νόσο ή συγγενή ανωμαλία μπορεί να έχουν θεραπευτικό ή αποκαταστατικό σκοπό. Η ιατρική αξιολόγηση αποτελεί σημαντικό στοιχείο, αλλά η φορολογική κατάταξη πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικά περιστατικά και όχι απλώς στην επιθυμία του λήπτη.

7. Γνωματεύσεις και πιστοποιητικά

Η απόφαση d’Ambrumenil δείχνει ότι δεν έχουν όλα τα πιστοποιητικά ίδιο χειρισμό. Υπηρεσία που αποβλέπει κυρίως στο να επιτρέψει σε τρίτο να λάβει νομική, διοικητική ή ασφαλιστική απόφαση μπορεί να μην έχει θεραπευτικό σκοπό. Αντίθετα, αξιολόγηση που υπηρετεί άμεσα την προστασία της υγείας, όπως εκτίμηση καταλληλότητας με προληπτικό χαρακτήρα, μπορεί να χρειάζεται διαφορετική κρίση.

8. Ιατρικές πραγματογνωμοσύνες

Πραγματογνωμοσύνη για δικαστήριο, ασφαλιστική διαφορά ή αποτίμηση βλάβης συχνά υπηρετεί απόφαση τρίτου και όχι περίθαλψη. Κατά κανόνα κατευθύνεται σε φορολογητέα αντιμετώπιση, αλλά απαιτείται έλεγχος της συγκεκριμένης εντολής και του παραδοτέου.

9. Εκπαιδευτικό, συγγραφικό ή συμβουλευτικό έργο

Διάλεξη, συγγραφή, επιστημονική συμβουλευτική ή διοικητική υπηρεσία δεν γίνεται ιατρική περίθαλψη μόνο επειδή ο πάροχος είναι ιατρός. Εξετάζεται το αυτοτελές αντικείμενο, ο λήπτης, ο τόπος φορολόγησης και τυχόν άλλη ειδική απαλλαγή — χωρίς να συγχέεται με την ιατρική απαλλαγή.

10. Πώληση προϊόντων ή αγαθών

Πώληση καλλυντικών, συμπληρωμάτων ή άλλων αγαθών αποτελεί διακριτή πράξη και δεν ακολουθεί αυτομάτως την απαλλαγή της ιατρικής υπηρεσίας. Αν ένα αγαθό είναι παρεπόμενο και αναπόσπαστο μέρος θεραπείας, χρειάζεται ειδική αξιολόγηση των πραγματικών στοιχείων· δεν αρκεί να πωλείται μέσα στο ιατρείο.

11. Συνεργασία με κλινική ή άλλο πάροχο

Η έκδοση τιμολογίου προς κλινική δεν κάνει από μόνη της την υπηρεσία φορολογητέα ή απαλλασσόμενη. Εξετάζονται ποια υπηρεσία παρέχει ο ιατρός, σε ποιον, με ποια ευθύνη και για ποιο σκοπό. Καθαρά διοικητική ή συμβουλευτική αμοιβή διαφέρει από προσωπική ιατρική περίθαλψη ασθενών.

12. Αμοιβές από ΕΟΠΥΥ

Η αμοιβή από ΕΟΠΥΥ χρειάζεται έλεγχο σύμβασης, είδους υπηρεσίας, κρατήσεων και διαδικασίας έκδοσης. Η πηγή πληρωμής δεν υποκαθιστά τον έλεγχο του θεραπευτικού σκοπού, ενώ οι κανόνες B2G ηλεκτρονικής τιμολόγησης είναι διαφορετικό ζήτημα από τον ΦΠΑ.

13. Τιμολόγηση σε επιχειρήσεις

Ιατρική εξέταση εργαζομένου με πραγματικό προληπτικό σκοπό μπορεί να αξιολογείται διαφορετικά από γενική συμβουλευτική προς τη διοίκηση, παρουσίαση ή γνωμοδότηση για πρόσληψη και ασφάλιση. Ο B2B χαρακτήρας δεν απαντά μόνος του στο ερώτημα του ΦΠΑ.

14. Μικτή απαλλασσόμενη και φορολογητέα δραστηριότητα

Ιατρός μπορεί να έχει απαλλασσόμενη περίθαλψη και παράλληλα φορολογητέα αισθητική, συμβουλευτική, εκπαιδευτική ή εμπορική δραστηριότητα. Χρειάζεται διακριτή παρακολούθηση εσόδων και εξόδων, σωστοί ΚΑΔ και συνεπής έκδοση παραστατικών.

15. Άμεση κατανομή εισροών

Πριν από οποιονδήποτε λόγο pro-rata, οι εισροές συνδέονται όσο γίνεται άμεσα: αναλώσιμο αποκλειστικά για απαλλασσόμενη θεραπεία δεν παρέχει δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ, ενώ υπηρεσία αποκλειστικά για φορολογητέο έργο μπορεί να παρέχει δικαίωμα, αν πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις. Αυτή η άμεση κατανομή αποτρέπει τη λανθασμένη εφαρμογή ενός ποσοστού σε όλα τα έξοδα.

16. Πότε εξετάζεται pro-rata

Το άρθρο 36 ν. 5144/2024 ρυθμίζει τον προσδιορισμό εκπιπτόμενου φόρου. Pro-rata εξετάζεται για κοινές εισροές που χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα σε πράξεις με και χωρίς δικαίωμα έκπτωσης, όταν δεν είναι εφικτή η άμεση απόδοση. Δεν σημαίνει ότι η ύπαρξη ενός φορολογητέου εσόδου «ξεκλειδώνει» ΦΠΑ σε όλο τον εξοπλισμό.

17. ΦΠΑ ιατρικού εξοπλισμού

Ο ΦΠΑ εξοπλισμού ακολουθεί τη χρήση του. Εξοπλισμός αποκλειστικά για απαλλασσόμενη περίθαλψη δεν δημιουργεί γενικά δικαίωμα έκπτωσης. Εξοπλισμός αποκλειστικά για φορολογητέα δραστηριότητα μπορεί να εξεταστεί για έκπτωση. Σε πραγματικά κοινή χρήση εφαρμόζονται οι κανόνες επιμερισμού και τυχόν διακανονισμών παγίων. Η επιστροφή ή ο συμψηφισμός δεν είναι αυτόματο δικαίωμα κάθε ιατρού.

18. Ιατρική απαλλαγή και απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων

Είναι διαφορετικά καθεστώτα. Η ιατρική απαλλαγή βασίζεται στη φύση και τον σκοπό της υπηρεσίας, ενώ η απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων του άρθρου 44α συνδέεται με όρια κύκλου εργασιών και διαδικασία ένταξης. Αν ιατρός έχει φορολογητέες παράλληλες πράξεις, δεν θεωρούνται ιατρικά απαλλασσόμενες επειδή ο συνολικός τζίρος είναι μικρός· εξετάζεται χωριστά αν πληρούνται οι όροι του ειδικού καθεστώτος.

19. Παραστατικά και ένδειξη απαλλαγής

Το παραστατικό πρέπει να περιγράφει αληθινά την υπηρεσία και να χρησιμοποιεί τη σωστή ένδειξη απαλλαγής. Για ιατρική περίθαλψη η σημερινή παραπομπή είναι στο άρθρο 27 ν. 5144/2024, όχι απλώς «χωρίς ΦΠΑ» ούτε στο παλιό άρθρο 22 χωρίς εξήγηση. Η υπερβολική κλινική λεπτομέρεια αποφεύγεται για λόγους προστασίας δεδομένων.

20. Πρακτικά παραδείγματα

Παρακολούθηση χρόνιας πάθησης: κατά κανόνα απαλλασσόμενη ιατρική περίθαλψη, εφόσον παρέχεται νόμιμα από τον κατάλληλο επαγγελματία.

Καθαρά κοσμητική πράξη χωρίς θεραπευτικό σκοπό: κατά κανόνα φορολογητέα με τον ισχύοντα κανονικό συντελεστή 24%.

Πλαστική αποκατάσταση μετά από ατύχημα: απαιτεί εξέταση σκοπού και τεκμηρίωσης· μπορεί να εμπίπτει στην απαλλαγή όταν υπηρετεί αποκατάσταση της υγείας.

Έκθεση προς ασφαλιστική για καθορισμό αποζημίωσης: συχνά μη θεραπευτικός σκοπός και φορολογητέα, με έλεγχο της συγκεκριμένης εντολής.

21. Συγκριτικός πίνακας ανά υπηρεσία

ΥπηρεσίαΕνδεικτική κατηγορίαΤι κρίνει το αποτέλεσμα
Διάγνωση και θεραπεία ασθενούςΚατά κανόνα απαλλασσόμενηΝόμιμη παροχή και σκοπός υγείας.
Προληπτική εξέτασηΚατά κανόνα απαλλασσόμενηΠραγματικός προληπτικός σκοπός.
Καθαρά κοσμητική πράξηΚατά κανόνα φορολογητέαΑπουσία θεραπευτικού ή αποκαταστατικού σκοπού.
Αποκαταστατική αισθητική πράξηΑπαιτεί εξέταση σκοπού και περιστατικώνΙατρική ανάγκη και αντικειμενική τεκμηρίωση.
Πιστοποιητικό / γνωμάτευσηΑπαιτεί εξέταση σκοπού και περιστατικώνΠροστασία υγείας ή απόφαση τρίτου.
Δικαστική πραγματογνωμοσύνηΚατά κανόνα φορολογητέαΣκοπός αποδεικτικής/νομικής αξιολόγησης.
Εκπαίδευση ή συγγραφήΚατά κανόνα φορολογητέαΑυτοτελές αντικείμενο και τυχόν άλλη απαλλαγή.
Πώληση προϊόντοςΚατά κανόνα φορολογητέαΕίδος αγαθού και αν είναι πραγματικά παρεπόμενο.

Ο πίνακας δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη φορολογική αξιολόγηση. Η ίδια περιγραφή μπορεί να καλύπτει διαφορετικές πράξεις.

Δείτε επίσης την έναρξη ιδιωτικού ιατρείου, τα εκπιπτόμενα έξοδα ιατρού, τον γενικό οδηγό ΦΠΑ για ελεύθερους επαγγελματίες και τη λογιστική υποστήριξη για ιατρούς.

Συχνές ερωτήσεις

Όλες οι υπηρεσίες ιατρού απαλλάσσονται από ΦΠΑ;

Όχι. Η επαγγελματική ιδιότητα είναι αναγκαίο στοιχείο, αλλά εξετάζεται και ο πραγματικός σκοπός κάθε υπηρεσίας.

Όλες οι αισθητικές πράξεις έχουν 24%;

Όχι αυτομάτως. Καθαρά κοσμητικές πράξεις είναι κατά κανόνα φορολογητέες, αλλά αποκαταστατική ή θεραπευτική πράξη χρειάζεται αξιολόγηση σκοπού και στοιχείων.

Αν έχω μία φορολογητέα υπηρεσία, εκπίπτω όλο τον ΦΠΑ;

Όχι. Προηγείται άμεση κατανομή εισροών και pro-rata εξετάζεται μόνο για τις κοινές εισροές όπου εφαρμόζεται.

Τι άρθρο γράφω σήμερα για την ιατρική απαλλαγή;

Η τρέχουσα διάταξη είναι το άρθρο 27 παρ. 1 περ. ε΄ ν. 5144/2024. Το άρθρο 22 ν. 2859/2000 είναι η παλαιά αρίθμηση.

Η αμοιβή από κλινική ή ΕΟΠΥΥ απαλλάσσεται;

Δεν αρκεί ο πληρωτής. Εξετάζονται η υπηρεσία, ο λήπτης, η σύμβαση, ο θεραπευτικός σκοπός και οι ειδικοί κανόνες τιμολόγησης.

Μάριος Μαλέας — Οικονομολόγος / Λογιστής

BSc Οικονομικών και MSc Φορολογία, Λογιστική & Χρηματοοικονομική Διοίκηση. Ο οδηγός είναι ενημερωτικός. Η εφαρμογή της απαλλαγής απαιτεί εξέταση των πραγματικών περιστατικών.

Χρειάζεστε έλεγχο του καθεστώτος ΦΠΑ;

Χαρτογραφούμε τις υπηρεσίες και τις εισροές σας, ώστε η τιμολόγηση και η έκπτωση ΦΠΑ να ακολουθούν το πραγματικό μοντέλο δραστηριότητας.

Ζητήστε προσφορά

Πηγές και θεσμικό πλαίσιο