Λογιστής για Δικηγόρους & Δικηγορικές Εταιρείες

ΦΠΑ ΣΤΙΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Η ιδιότητα του δικηγόρου δεν δημιουργεί γενική απαλλαγή από τον ΦΠΑ.

Οι δικηγορικές υπηρεσίες που φορολογούνται στην Ελλάδα υπάγονται κατά κανόνα στον ισχύοντα κανονικό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος σήμερα είναι 24%.

Η σωστή αντιμετώπιση όμως δεν εξαρτάται μόνο από το ποιος παρέχει την υπηρεσία.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ο πελάτης είναι:

• ιδιώτης
• ελληνική επιχείρηση
• επιχείρηση άλλου κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• επιχείρηση τρίτης χώρας
• κάτοικος εξωτερικού

Σε διασυνοριακές υπηρεσίες πρέπει να εξετάζονται ο τόπος παροχής, η ιδιότητα του πελάτη και οι ειδικοί κανόνες ΦΠΑ που εφαρμόζονται στη συγκεκριμένη συναλλαγή.

Για αυτό δεν είναι ασφαλές να εφαρμόζεται μηχανικά ελληνικός ΦΠΑ 24% σε κάθε δικηγορική αμοιβή χωρίς προηγουμένως να εξεταστούν τα πραγματικά δεδομένα της υπηρεσίας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΟ ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗΣ;

Το γραμμάτιο αποτελεί ιδιαίτερο στοιχείο της οικονομικής και φορολογικής λειτουργίας του δικηγορικού επαγγέλματος.

Στις περιπτώσεις που προβλέπει ο Κώδικας Δικηγόρων, συνδέεται με την προκαταβολή των σχετικών εισφορών και κρατήσεων μέσω του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου.

Για τη σωστή λογιστική παρακολούθηση πρέπει να διαχωρίζονται καθαρά:

• η πραγματική αμοιβή του δικηγόρου
• το ποσό αναφοράς του γραμματίου
• οι προβλεπόμενες κρατήσεις
• ο προκαταβλητέος φόρος
• τυχόν πρόσθετη συμφωνημένη αμοιβή
• ο ΦΠΑ
• και το ποσό που τελικά εισπράττεται

Το γραμμάτιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απομονωμένα από το παραστατικό και την πραγματική συμφωνία αμοιβής με τον πελάτη.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΟ & ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ

Η αξία που συνδέεται με ένα γραμμάτιο δεν ταυτίζεται απαραίτητα με το συνολικό ποσό που έχει συμφωνηθεί μεταξύ δικηγόρου και πελάτη.

Ένας δικηγόρος μπορεί, ανάλογα με την υπόθεση και το ισχύον πλαίσιο, να έχει συμφωνήσει διαφορετική ή πρόσθετη αμοιβή.

Για αυτό η λογιστική εικόνα πρέπει να συνδέει σωστά:

Γραμμάτιο

→ Συμφωνημένη αμοιβή

→ Παραστατικό

→ ΦΠΑ

→ Προκαταβλητέο ή παρακρατούμενο φόρο

→ Κρατήσεις

→ Πραγματική είσπραξη

→ myDATA

Αν αυτά παρακολουθούνται ως ανεξάρτητα μεταξύ τους στοιχεία, αυξάνεται σημαντικά η πιθανότητα διαφορών μεταξύ του παραστατικού, των κρατήσεων και της πραγματικής είσπραξης.

ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ ΦΟΡΟΥ 15% Ή ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ 20%;

Το 15% και το 20% είναι δύο διαφορετικοί φορολογικοί μηχανισμοί και δεν πρέπει να συγχέονται.

Για τις δικηγορικές αμοιβές προβλέπεται ειδικό καθεστώς προκαταβολής φόρου 15%, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 69 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.

Ξεχωριστά, οι διατάξεις των άρθρων 62 και 64 ΚΦΕ προβλέπουν παρακράτηση φόρου 20% σε συγκεκριμένες κατηγορίες αμοιβών, όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.

Δεν ισχύει επομένως ο απλοϊκός κανόνας:

«Κάθε τιμολόγιο δικηγόρου έχει 20% παρακράτηση.»

Ούτε πρέπει να θεωρείται ότι 15% και 20% εφαρμόζονται πάντοτε ταυτόχρονα.

Πριν από την έκδοση του παραστατικού πρέπει να εξετάζονται:

• η πραγματική υπηρεσία
• ο πελάτης
• η ύπαρξη γραμματίου
• ο τρόπος αμοιβής
• η εφαρμογή προκαταβολής φόρου
• και η πιθανή υποχρέωση παρακράτησης

Η σωστή φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη συναλλαγή.

ΠΑΓΙΑ ΑΝΤΙΜΙΣΘΙΑ & ΕΜΜΙΣΘΗ ΕΝΤΟΛΗ

Η έμμισθη εντολή με πάγια αντιμισθία έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από την ανεξάρτητη άσκηση δικηγορικής δραστηριότητας.

Το ισχύον φορολογικό πλαίσιο προβλέπει ειδική αντιμετώπιση ως προς την προκαταβολή φόρου στις σχετικές αμοιβές.

Για έναν δικηγόρο που έχει παράλληλα:

• έμμισθη εντολή

και

• ανεξάρτητη επαγγελματική δραστηριότητα

είναι σημαντικό τα δύο είδη εισοδήματος να παρακολουθούνται διακριτά.

Η σωστή φορολογική εικόνα απαιτεί να γνωρίζουμε από ποια σχέση προκύπτει κάθε αμοιβή και ποιο καθεστώς εφαρμόζεται σε αυτή.

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΜΕ «ΜΠΛΟΚΑΚΙ»

Η έκδοση παραστατικών προς έναν περιορισμένο αριθμό πελατών δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένας δικηγόρος φορολογείται σαν μισθωτός.

Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος προβλέπει ειδική μεταχείριση για συγκεκριμένες περιπτώσεις φυσικών προσώπων που αποκτούν εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, όταν πληρούνται σωρευτικά οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Μεταξύ των στοιχείων που πρέπει να εξετάζονται είναι:

• ο αριθμός των αντισυμβαλλομένων
• το ποσοστό εσόδων που προέρχεται από τον βασικό πελάτη
• οι έγγραφες συμβάσεις
• η ύπαρξη επαγγελματικής εγκατάστασης
• η εμπορική ιδιότητα
• και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις του άρθρου 12 ΚΦΕ

Η περίπτωση αυτή είναι διαφορετική από την έμμισθη εντολή με πάγια αντιμισθία.

Για αυτό οι δύο έννοιες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν να είναι το ίδιο πράγμα.

ΠΟΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΙ

Η φορολογική αναγνώριση μιας επαγγελματικής δαπάνης δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη τιμολογίου.

Η δαπάνη πρέπει να συνδέεται πραγματικά με την επαγγελματική δραστηριότητα και να πληροί τις γενικές προϋποθέσεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.

Ανάλογα με τη λειτουργία του γραφείου μπορεί να εξετάζονται δαπάνες όπως:

• μίσθωμα επαγγελματικής στέγης
• κοινόχρηστα και λειτουργικές δαπάνες
• ηλεκτρικό ρεύμα
• τηλεφωνία και internet
• ηλεκτρονικοί υπολογιστές
• εκτυπωτές και λοιπός εξοπλισμός
• γραφική ύλη
• λογισμικό
• νομικές βάσεις δεδομένων
• επαγγελματικές συνδρομές
• αμοιβές συνεργατών
• λογιστικές και λοιπές επαγγελματικές υπηρεσίες
• μισθοδοσία
• επαγγελματικές ασφαλίσεις
• επιστημονική ενημέρωση και επιμόρφωση, όταν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις

Οι προσωπικές δαπάνες δεν μετατρέπονται σε επαγγελματικές απλώς επειδή εκδόθηκε παραστατικό στο ΑΦΜ του δικηγόρου.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΔΡΑ

Ένας δικηγόρος μπορεί να οργανώνει τη δραστηριότητά του σε αυτοτελές επαγγελματικό γραφείο ή, όπου επιτρέπεται και πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, να χρησιμοποιεί την κατοικία του ως επαγγελματική εγκατάσταση.

Από οικονομική πλευρά πρέπει να εξετάζονται:

• το πραγματικό κόστος μίσθωσης
• οι λειτουργικές δαπάνες
• ο χώρος που χρησιμοποιείται επαγγελματικά
• το κόστος μετακίνησης
• η ανάγκη υποδοχής πελατών
• οι απαιτήσεις του γραφείου
• και η φορολογική τεκμηρίωση των σχετικών εξόδων

Η επιλογή δεν είναι μόνο φορολογική.

Είναι ταυτόχρονα λειτουργική και οικονομική απόφαση.

myDATA & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ

Η σωστή έκδοση των παραστατικών ενός δικηγορικού γραφείου πρέπει να συνδέεται πλέον με τη διαβίβαση των απαιτούμενων δεδομένων στο myDATA.

Στους δικηγόρους υπάρχει πρόσθετη ανάγκη συμφωνίας μεταξύ:

Γραμματίων

→ Συμφωνημένων αμοιβών

→ Παραστατικών

→ ΦΠΑ

→ Προκαταβλητέων ή παρακρατούμενων φόρων

→ Εισπράξεων

→ myDATA

Από 1 Οκτωβρίου 2026 ξεκινά η δεύτερη περίοδος εφαρμογής της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης για τις λοιπές επιχειρήσεις.

Για το διάστημα έως 31 Δεκεμβρίου 2026 προβλέπεται δυνατότητα σταδιακής προσαρμογής, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις της ΑΑΔΕ.

Ο τρόπος έκδοσης πρέπει να οργανωθεί εγκαίρως με βάση τις πραγματικές συναλλαγές του δικηγόρου ή της δικηγορικής εταιρείας.

POS, IRIS & ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΙΣΠΡΑΞΕΩΝ

Η οικονομική εικόνα ενός δικηγορικού γραφείου δεν προκύπτει μόνο από τα παραστατικά που έχουν εκδοθεί.

Πρέπει να υπάρχει συμφωνία μεταξύ:

• παραστατικών
• POS
• IRIS
• τραπεζικών μεταφορών
• προκαταβολών πελατών
• γραμματίων
• απαιτήσεων
• και πραγματικών εισπράξεων

Στις συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες εφαρμόζεται το ισχύον πλαίσιο αποδοχής υπηρεσιών άμεσης πληρωμής από λογαριασμό σε λογαριασμό, όπως το IRIS.

Η τακτική συμφωνία των εισπράξεων βοηθά να εντοπίζονται:

• ανεξόφλητες αμοιβές
• ποσά που έχουν εισπραχθεί χωρίς να έχουν συμφωνηθεί σωστά
• καθυστερήσεις πελατών
• αποκλίσεις μεταξύ τράπεζας και λογιστικής
• και η πραγματική διαθέσιμη ρευστότητα.

ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΤΕΚΜΑΡΤΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Χρησιμοποίησε παντού τον όρο:

Ελάχιστο Τεκμαρτό Εισόδημα

Κείμενο:

Ο δικηγόρος που ασκεί ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, να εμπίπτει στο πλαίσιο προσδιορισμού Ελάχιστου Τεκμαρτού Εισοδήματος.

Αυτό σημαίνει ότι η τελική φορολογική βάση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να μην περιορίζεται αποκλειστικά στα πραγματικά λογιστικά κέρδη της δραστηριότητας.

Πρέπει να εξετάζονται:

• τα πραγματικά αποτελέσματα
• τα έτη άσκησης δραστηριότητας
• τα δεδομένα που χρησιμοποιεί ο νόμος στον υπολογισμό
• οι προβλεπόμενες μειώσεις
• οι εξαιρέσεις
• και οι ειδικές συνθήκες του φορολογουμένου

Για αυτό είναι χρήσιμο η εκτίμηση να πραγματοποιείται πριν ολοκληρωθεί το φορολογικό έτος και όχι μόνο όταν έρθει η ώρα υποβολής της φορολογικής δήλωσης.

ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ

Οι δικηγόροι μπορεί να λαμβάνουν ποσά από Δικηγορικούς Συλλόγους, Ταμεία Συνεργασίας ή διανεμητικούς λογαριασμούς.

Τα ποσά αυτά χρειάζονται σωστή φορολογική και λογιστική παρακολούθηση.

Πρέπει να συμφωνούνται:

• τα ποσά που καταβλήθηκαν
• οι σχετικές βεβαιώσεις
• οι φόροι που έχουν παρακρατηθεί
• η λογιστική απεικόνιση
• και τα στοιχεία που θα χρησιμοποιηθούν στην ετήσια φορολογική δήλωση

Η συμφωνία αυτή είναι σημαντική ώστε οι παρακρατήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί να αποτυπώνονται σωστά στην τελική φορολογική εικόνα.

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

Ένα δικηγορικό γραφείο μπορεί να παρέχει νομικές υπηρεσίες σε ιδιώτες ή επιχειρήσεις εκτός Ελλάδας.

Σε αυτές τις συναλλαγές πρέπει να εξετάζονται πριν από την έκδοση του παραστατικού:

• η χώρα του πελάτη
• εάν ο πελάτης είναι επιχείρηση ή ιδιώτης
• ο τόπος παροχής της υπηρεσίας για σκοπούς ΦΠΑ
• πιθανή εφαρμογή reverse charge
• υποχρεώσεις VIES όπου προβλέπονται
• το νόμισμα
• και η σωστή διαβίβαση της συναλλαγής

Δεν είναι ασφαλές να αντιμετωπίζεται κάθε ξένος πελάτης με τον ίδιο τρόπο.

Η φορολογική μεταχείριση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα πραγματικά χαρακτηριστικά της συναλλαγής.

ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ Ή ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ;

Καθώς ένα δικηγορικό γραφείο αναπτύσσεται, μπορεί να προκύψει το ερώτημα εάν η ατομική άσκηση εξακολουθεί να είναι η κατάλληλη μορφή ή εάν πρέπει να εξεταστεί η δημιουργία δικηγορικής εταιρείας.

Η απάντηση δεν προκύπτει μόνο από τη σύγκριση φορολογικών συντελεστών.

Πρέπει να εξεταστούν:

• αριθμός δικηγόρων και συνεργατών
• πραγματική κερδοφορία
• τρόπος κατανομής των αμοιβών
• λειτουργικό κόστος
• ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις
• ανάγκη κοινής οργάνωσης
• μελλοντική ανάπτυξη
• τρόπος διανομής των αποτελεσμάτων
• και το ειδικό θεσμικό πλαίσιο του Κώδικα Δικηγόρων

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:

Μην παρουσιάσεις την απλή ΙΚΕ ως ελεύθερα διαθέσιμη μορφή για παροχή δικηγορικών υπηρεσιών.

Η δικηγορική εταιρεία διέπεται από το ειδικό πλαίσιο του Κώδικα Δικηγόρων.

ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ & ΚΟΣΤΟΣ

Ένα οργανωμένο δικηγορικό γραφείο μπορεί να συνεργάζεται με άλλους δικηγόρους και παράλληλα να απασχολεί διοικητικό ή άλλο προσωπικό.

Η οικονομική παρακολούθηση πρέπει να διαχωρίζει:

• αμοιβές συνεργατών
• πάγιες συνεργασίες
• μισθοδοσία
• εργοδοτικές επιβαρύνσεις
• εξωτερικές υπηρεσίες
• και λοιπό λειτουργικό κόστος

Η διοίκηση του γραφείου πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο το συνολικό κόστος, αλλά και πόση επιπλέον παραγωγική δυνατότητα ή οικονομική αξία δημιουργεί κάθε νέα συνεργασία.

Έτσι η επέκταση της ομάδας μπορεί να αξιολογείται και ως επιχειρηματική απόφαση.

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΕΛΑΤΩΝ & CASH FLOW

Ένα δικηγορικό γραφείο μπορεί να εμφανίζει σημαντικές εκδοθείσες αμοιβές χωρίς να έχει εισπράξει ακόμη τα αντίστοιχα ποσά.

Για αυτό πρέπει να παρακολουθούνται:

• συνολικές απαιτήσεις
• ανεξόφλητα παραστατικά
• προκαταβολές
• υπόλοιπα ανά πελάτη
• χρόνος είσπραξης
• μεγάλα καθυστερημένα ποσά

Η αύξηση των εργασιών δεν σημαίνει απαραίτητα αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας.

Το πραγματικό cash flow επηρεάζεται από το πότε εισπράττεται η αμοιβή και το πότε πρέπει να πληρωθούν:

• φόροι
• ΦΠΑ
• ΕΦΚΑ
• συνεργάτες
• μισθοδοσία
• λειτουργικά έξοδα
• και λοιπές υποχρεώσεις.

ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ

Ο τζίρος ενός δικηγορικού γραφείου δεν αρκεί για να δείξει την πραγματική οικονομική του απόδοση.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε:

• πραγματικές εισπράξεις
• λειτουργικό κόστος
• αμοιβές συνεργατών
• κόστος προσωπικού
• συνδρομές και πληροφοριακά συστήματα
• έξοδα γραφείου
• χρόνο εργασίας
• απαιτήσεις που παραμένουν ανείσπρακτες

Σε ένα πιο οργανωμένο γραφείο μπορεί να εξετάζεται και η οικονομική απόδοση ανά:

• πελάτη
• κατηγορία υπόθεσης
• συνεργάτη
• ομάδα
• υπηρεσία

Ένας πελάτης με μεγάλη συνολική αμοιβή δεν είναι απαραίτητα ο πιο κερδοφόρος εάν απαιτεί δυσανάλογα μεγάλο χρόνο ή εξωτερικό κόστος.

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Η φορολογική επιβάρυνση δεν πρέπει να γίνεται γνωστή για πρώτη φορά όταν ανοίξει η περίοδος των δηλώσεων.

Πριν κλείσει η χρήση είναι χρήσιμο να υπάρχει εκτίμηση με βάση:

• έσοδα
• πραγματικές εισπράξεις
• αναγνωριζόμενες δαπάνες
• γραμμάτια
• προκαταβληθέντες φόρους
• παρακρατηθέντες φόρους
• Ελάχιστο Τεκμαρτό Εισόδημα όπου εφαρμόζεται
• ασφαλιστικές υποχρεώσεις
• και την αναμενόμενη φορολογική επιβάρυνση

Με αυτόν τον τρόπο ο δικηγόρος μπορεί να γνωρίζει εγκαίρως ποια ρευστότητα πρέπει να διατηρήσει και να αποφεύγει δυσάρεστες εκπλήξεις μετά το τέλος του έτους.

==================================================